Experience design · Framework dla zespołów produktowych
Czym jest doświadczenie?
Sześć elementów, dzięki którym produkt, z którego się korzysta, staje się produktem, który się pamięta.
Pomyśl o ostatnim produkcie, który naprawdę cię zachwycił. Pamiętasz go dokładnie – i to nie przypadek. Niezapomniane doświadczenia się buduje, a nie znajduje: to połączenie psychologii, designu i odrobiny magii. Rozłóż dowolne doświadczenie na części, a znajdziesz te same sześć elementów.
Doświadczenie = Otoczenie + Uczestnicy + Działania + Rezultaty + Emocje + Czas
- 01Odczytaj otoczenie
- 02Zgraj uczestników
- 03Skróć działania
- 04Potwierdź rezultaty
- 05Zaprojektuj emocje
- 06Ukształtuj czas
Przykłady: produkty, których już używasz – od Netflixa i Slacka po Amazon, Spotify i Apple.
Otoczenie
To samo działanie.
Inne doświadczenie.
Zasada: Projektuj dla miejsca, w którym ludzie naprawdę są – nie dla idealnych warunków przy twoim biurku.
Wyobraź sobie, że piszesz do kogoś, kto ci się podoba. Teraz wyobraź to sobie dwa razy:
Scenariusz 1
Wygodne łóżko, telefon naładowany w 100%, mocne Wi-Fi.
Scenariusz 2
Zatłoczone metro, 3% baterii, słaby zasięg.
To samo działanie, zupełnie inne doświadczenie. Tak działa otoczenie, a ma ono dwie warstwy:
- Otoczenie główne
- Miejsce głównej interakcji: twoja aplikacja lub strona.
- Otoczenie dodatkowe
- Wszystko wokół: urządzenie, miejsce, a nawet nastrój.
Nie kontrolujesz otoczenia dodatkowego. Ale możesz dla niego projektować.
Uczestnicy
Każde doświadczenie
ma swoją obsadę.
Zasada: Zgraj ludzi, obiekty i koncepcje tak, by grały do jednej bramki.
Każde doświadczenie tworzą trzy rodzaje uczestników:
- Ludzie
- Użytkownicy, projektanci, obsługa klienta.
- Obiekty
- Przyciski, obrazy, baner cookies, który wszyscy zamykają.
- Koncepcje
- Osobowość twojej marki i zasady użyteczności, których przestrzegasz.
Gdy wszystko gra, produkt nie tylko działa. Porusza.
Działania
Każdy dodatkowy krok
to okazja, by odejść.
Zasada: Im mniej działań, tym lepiej. Usuwaj kroki bez litości.
Każde doświadczenie to sekwencja działań: stuknięcia, przesunięcia, podpis na paragonie. Każde dodatkowe to nie tylko tarcie. To powód, by zrezygnować.
Usuń jedno działanie, a zyskasz jednocześnie użyteczność i zachwyt.
Rezultaty
Cisza po kliknięciu
to błąd.
Zasada: Potwierdzaj każde działanie – natychmiast.
Nic nie podkopuje zaufania szybciej niż kliknięcie bez żadnej odpowiedzi. Dobre doświadczenia odpowiadają na każde działanie informacją zwrotną przez co najmniej jeden zmysł:
- Wzrok
- Animacja ptaszka.
- Słuch
- Dźwięk kasy, gdy zakup się powiedzie.
- Dotyk
- Wibracja po wysłaniu wiadomości.
Brak informacji zwrotnej to panika. Informacja zwrotna dowodzi, że system działa.
Emocje
Ludzie pamiętają,
jak się przy tobie czuli.
Zasada: Traktuj każdą interakcję jak transakcję emocjonalną – i projektuj ją świadomie.
Ludzie porzucają technicznie doskonałe produkty, które ich frustrują, i pozostają wierni wadliwym, które dają im radość. Uczucia wymagają mniej wysiłku niż analiza – więc to uczucia wygrywają.
Każda interakcja, od przycisku po rozmowę z obsługą klienta, zadaje ciche pytanie: czy czuję się kompetentny czy zagubiony? Doceniony czy wykorzystany? Zachwycony czy rozczarowany?
Stawką jest biznes. Badania sugerują, że zaangażowanie emocjonalne odpowiada za nawet 95% decyzji zakupowych, a klienci związani emocjonalnie przynoszą 3 razy wyższą wartość w całym cyklu życia.
Trzy poziomy projektowania emocjonalnego Dona Normana to dobry punkt wyjścia:
Trzewiowy
Pierwsze wrażenie: wygląd, dźwięk, haptyka.
Przykład Rozpakowywanie produktów Apple.
Behawioralny
Użyteczność: czy działa płynnie?
Przykład Natychmiastowe wyniki wyszukiwarki Google.
Refleksyjny
Długofalowe znaczenie: duma, nostalgia, lojalność.
Przykład „Just Do It” Nike.
Nie zatrzymuj się na wskaźnikach konwersji. Zapytaj, jakie uczucia wywołujesz – i czy zostają na dłużej.
Czas
Chwile składają się
w historię.
Zasada: Projektuj chwilę i długi dystans jednocześnie.
- Chwile
- Natychmiastowe mikrointerakcje, jak polubienie posta.
- Doświadczenia rozciągnięte w czasie
- Ścieżki trwające dni lub tygodnie, jak ukończenie kursu.
Najlepsze produkty łączą jedno i drugie. Spotify daje natychmiastowe odtwarzanie, codzienne miksy i raz w roku Wrapped.
Wrapped działa, bo to roczna historia opowiedziana w krótkich chwilach, którymi łatwo się dzielić.
Oczekiwania
Konkurujesz z każdym
produktem, jakiego używali.
Zasada: Opieraj się na tym, co ludzie już znają.
Obecne doświadczenie = Wcześniejsze podobne doświadczenia + Doświadczenie z najsilniejszymi emocjami
Ludzie nie oceniają twojego produktu w oderwaniu od reszty. Porównują go ze wszystkim podobnym, czego używali – zwłaszcza z chwilami, które wywołały silne emocje.
Zdarzyło ci się spojrzeć na formularz logowania i pomyśleć: „to wygląda na phishing”? To mówią wcześniejsze doświadczenia. Trzy rozwiązania:
- Używaj znanych wzorców
- Ikona koszyka oznacza płatność.
- Pożyczaj sygnały zaufania
- Kłódki, odznaki weryfikacji.
- Unikaj dark patterns
- Ukryte opłaty, podstępne zgody.
Wymyślanie koła na nowo nikogo nie zachwyca. Tylko dezorientuje.
Podsumowanie
Sześć elementów, jedno doświadczenie.
- Odczytaj otoczenie: projektuj dla miejsca, w którym ludzie naprawdę są.
- Zgraj uczestników: ludzie, obiekty i koncepcje grają do jednej bramki.
- Skróć działania: każdy usunięty krok to powód, by zostać.
- Potwierdź rezultaty: żadne działanie nie zostaje bez odpowiedzi.
- Zaprojektuj emocje: zdecyduj, jak ludzie mają się czuć, i to zbuduj.
- Ukształtuj czas: świetne chwile, które składają się w historię.
Wypróbuj
Zastosuj to we własnym produkcie.
- Zmapuj otoczenie. Wypisz, gdzie i jak ludzie naprawdę korzystają z twojego produktu – także w najgorszym scenariuszu.
- Nazwij obsadę. Zapisz ludzi, obiekty i koncepcje w jednej kluczowej ścieżce.
- Policz kroki w najważniejszym zadaniu, a potem usuń jeden.
- Sprawdź informację zwrotną. Każde działanie powinno dostać odpowiedź: wizualną, dźwiękową lub dotykową.
- Zadaj trzy pytania. Kompetentny czy zagubiony? Doceniony czy wykorzystany? Zachwycony czy rozczarowany?
- Znajdź najgorszą chwilę – ten jeden zepsuty krok, który może zepsuć całą ścieżkę – i napraw go najpierw.
Projektujesz doświadczenie, które ludzie mają zapamiętać?
Pomagam zespołom enterprise i startupom zamieniać złożone problemy w produkty, z których korzysta się bez wysiłku.