Jerry_Ene
Kontakt
PL
Wszystkie teksty

Experience design · Framework dla zespołów produktowych

Czym jest doświadczenie?

Sześć elementów, dzięki którym produkt, z którego się korzysta, staje się produktem, który się pamięta.

Autor: Christian Jeremiah ·

Ilustracja z napisem „What is an Experience?”

Pomyśl o ostatnim produkcie, który naprawdę cię zachwycił. Pamiętasz go dokładnie – i to nie przypadek. Niezapomniane doświadczenia się buduje, a nie znajduje: to połączenie psychologii, designu i odrobiny magii. Rozłóż dowolne doświadczenie na części, a znajdziesz te same sześć elementów.

Doświadczenie = Otoczenie + Uczestnicy + Działania + Rezultaty + Emocje + Czas

  1. 01Odczytaj otoczenie
  2. 02Zgraj uczestników
  3. 03Skróć działania
  4. 04Potwierdź rezultaty
  5. 05Zaprojektuj emocje
  6. 06Ukształtuj czas

Przykłady: produkty, których już używasz – od Netflixa i Slacka po Amazon, Spotify i Apple.

Otoczenie

To samo działanie.
Inne doświadczenie.

Zasada: Projektuj dla miejsca, w którym ludzie naprawdę są – nie dla idealnych warunków przy twoim biurku.

Wyobraź sobie, że piszesz do kogoś, kto ci się podoba. Teraz wyobraź to sobie dwa razy:

Scenariusz 1

Wygodne łóżko, telefon naładowany w 100%, mocne Wi-Fi.

Scenariusz 2

Zatłoczone metro, 3% baterii, słaby zasięg.

To samo działanie, zupełnie inne doświadczenie. Tak działa otoczenie, a ma ono dwie warstwy:

Otoczenie główne
Miejsce głównej interakcji: twoja aplikacja lub strona.
Otoczenie dodatkowe
Wszystko wokół: urządzenie, miejsce, a nawet nastrój.

Nie kontrolujesz otoczenia dodatkowego. Ale możesz dla niego projektować.

Uczestnicy

Każde doświadczenie
ma swoją obsadę.

Zasada: Zgraj ludzi, obiekty i koncepcje tak, by grały do jednej bramki.

Każde doświadczenie tworzą trzy rodzaje uczestników:

Ludzie
Użytkownicy, projektanci, obsługa klienta.
Obiekty
Przyciski, obrazy, baner cookies, który wszyscy zamykają.
Koncepcje
Osobowość twojej marki i zasady użyteczności, których przestrzegasz.

Gdy wszystko gra, produkt nie tylko działa. Porusza.

Działania

Każdy dodatkowy krok
to okazja, by odejść.

Zasada: Im mniej działań, tym lepiej. Usuwaj kroki bez litości.

Każde doświadczenie to sekwencja działań: stuknięcia, przesunięcia, podpis na paragonie. Każde dodatkowe to nie tylko tarcie. To powód, by zrezygnować.

Usuń jedno działanie, a zyskasz jednocześnie użyteczność i zachwyt.

Rezultaty

Cisza po kliknięciu
to błąd.

Zasada: Potwierdzaj każde działanie – natychmiast.

Nic nie podkopuje zaufania szybciej niż kliknięcie bez żadnej odpowiedzi. Dobre doświadczenia odpowiadają na każde działanie informacją zwrotną przez co najmniej jeden zmysł:

Wzrok
Animacja ptaszka.
Słuch
Dźwięk kasy, gdy zakup się powiedzie.
Dotyk
Wibracja po wysłaniu wiadomości.

Brak informacji zwrotnej to panika. Informacja zwrotna dowodzi, że system działa.

Emocje

Ludzie pamiętają,
jak się przy tobie czuli.

Zasada: Traktuj każdą interakcję jak transakcję emocjonalną – i projektuj ją świadomie.

Ludzie porzucają technicznie doskonałe produkty, które ich frustrują, i pozostają wierni wadliwym, które dają im radość. Uczucia wymagają mniej wysiłku niż analiza – więc to uczucia wygrywają.

Każda interakcja, od przycisku po rozmowę z obsługą klienta, zadaje ciche pytanie: czy czuję się kompetentny czy zagubiony? Doceniony czy wykorzystany? Zachwycony czy rozczarowany?

Stawką jest biznes. Badania sugerują, że zaangażowanie emocjonalne odpowiada za nawet 95% decyzji zakupowych, a klienci związani emocjonalnie przynoszą 3 razy wyższą wartość w całym cyklu życia.

Trzy poziomy projektowania emocjonalnego Dona Normana to dobry punkt wyjścia:

Trzewiowy

Pierwsze wrażenie: wygląd, dźwięk, haptyka.

Przykład Rozpakowywanie produktów Apple.

Behawioralny

Użyteczność: czy działa płynnie?

Przykład Natychmiastowe wyniki wyszukiwarki Google.

Refleksyjny

Długofalowe znaczenie: duma, nostalgia, lojalność.

Przykład „Just Do It” Nike.

Nie zatrzymuj się na wskaźnikach konwersji. Zapytaj, jakie uczucia wywołujesz – i czy zostają na dłużej.

Czas

Chwile składają się
w historię.

Zasada: Projektuj chwilę i długi dystans jednocześnie.

Chwile
Natychmiastowe mikrointerakcje, jak polubienie posta.
Doświadczenia rozciągnięte w czasie
Ścieżki trwające dni lub tygodnie, jak ukończenie kursu.

Najlepsze produkty łączą jedno i drugie. Spotify daje natychmiastowe odtwarzanie, codzienne miksy i raz w roku Wrapped.

Wrapped działa, bo to roczna historia opowiedziana w krótkich chwilach, którymi łatwo się dzielić.

Oczekiwania

Konkurujesz z każdym
produktem, jakiego używali.

Zasada: Opieraj się na tym, co ludzie już znają.

Obecne doświadczenie = Wcześniejsze podobne doświadczenia + Doświadczenie z najsilniejszymi emocjami

Ludzie nie oceniają twojego produktu w oderwaniu od reszty. Porównują go ze wszystkim podobnym, czego używali – zwłaszcza z chwilami, które wywołały silne emocje.

Zdarzyło ci się spojrzeć na formularz logowania i pomyśleć: „to wygląda na phishing”? To mówią wcześniejsze doświadczenia. Trzy rozwiązania:

Używaj znanych wzorców
Ikona koszyka oznacza płatność.
Pożyczaj sygnały zaufania
Kłódki, odznaki weryfikacji.
Unikaj dark patterns
Ukryte opłaty, podstępne zgody.

Wymyślanie koła na nowo nikogo nie zachwyca. Tylko dezorientuje.

Podsumowanie

Sześć elementów, jedno doświadczenie.

  1. Odczytaj otoczenie: projektuj dla miejsca, w którym ludzie naprawdę są.
  2. Zgraj uczestników: ludzie, obiekty i koncepcje grają do jednej bramki.
  3. Skróć działania: każdy usunięty krok to powód, by zostać.
  4. Potwierdź rezultaty: żadne działanie nie zostaje bez odpowiedzi.
  5. Zaprojektuj emocje: zdecyduj, jak ludzie mają się czuć, i to zbuduj.
  6. Ukształtuj czas: świetne chwile, które składają się w historię.

Wypróbuj

Zastosuj to we własnym produkcie.

  • Zmapuj otoczenie. Wypisz, gdzie i jak ludzie naprawdę korzystają z twojego produktu – także w najgorszym scenariuszu.
  • Nazwij obsadę. Zapisz ludzi, obiekty i koncepcje w jednej kluczowej ścieżce.
  • Policz kroki w najważniejszym zadaniu, a potem usuń jeden.
  • Sprawdź informację zwrotną. Każde działanie powinno dostać odpowiedź: wizualną, dźwiękową lub dotykową.
  • Zadaj trzy pytania. Kompetentny czy zagubiony? Doceniony czy wykorzystany? Zachwycony czy rozczarowany?
  • Znajdź najgorszą chwilę – ten jeden zepsuty krok, który może zepsuć całą ścieżkę – i napraw go najpierw.

Projektujesz doświadczenie, które ludzie mają zapamiętać?

Pomagam zespołom enterprise i startupom zamieniać złożone problemy w produkty, z których korzysta się bez wysiłku.

Kontakt LinkedIn